Mogelijkheid

Er zijn verschillende soorten van mogelijkheid, die niet verward moeten worden.

Epistemische mogelijkheid
Een hypothese is epistemisch mogelijk als we niet weten dat ze niet waar is. Het zou kunnen dat de miljoenste decimaal van het getal e oneven is — ik kan niet bewijzen dat het niet zo is. Het zou echter evenzeer kunnen dat dat cijfer even is. Voor een betere wiskundige zal één van deze opties epistemisch onmogelijk, en de andere epistemisch noodzakelijk zijn.
Logische mogelijkheid
Een hypothese is logisch mogelijk als haar aannemen niet tot een tegenspraak leidt — als er een coherente mogelijke wereld is waarin zij waar is.
Ontische mogelijkheid
Een hypothese is ontisch mogelijk als zij niet in strijd is met de wetten die de werkelijkheid regeren. Dit omvat fysische mogelijkheid en metafysische mogelijkheid.
Een hypothese is fysisch mogelijk als zij niet in strijd is met de wetten der natuur. Dat ongelijke magneetpolen elkaar zouden afstoten is wellicht logisch mogelijk, maar niet fysisch.
Een hypothese is metafysisch mogelijk als zij niet in strijd is met hoe de natuur had kunnen zijn.

Hoe deze begrippen worden gezien hangt af van iemands wereldbeschouwing. Wie logica als absoluut ziet zal het ontisch mogelijke als een deelverzameling van het logisch mogelijke zien. Het ontisch mogelijke is eveneens een deel van het epistemisch mogelijke, want enerzijds kunnen wij van het ontisch mogelijke nooit weten dat het niet mogelijk is, en anderzijds kan ontische onmogelijkheid ons onbekend zijn, zodat bepaalde ontisch onmogelijke zaken wel epistemisch mogelijk zijn.

((Te doen.))

Het begrip „epistemische mogelijkheid” is ondergespecificeerd: mogelijk onder welke aannamen? Gegeven de natuurwetten zoals wij die kennen zijn bepaalde zaken onmogelijk, maar als andere natuurwetten mogelijk zijn worden sommige van die zaken alsnog mogelijk.

Het uiteenhouden van deze begrippen is in het bijzonder van belang bij de aanname van Plantinga's modale ontologische godsbewijs.

Demodalisering (Engels: modal collapse) is het verschijnsel dat de aangenomen beweringen inhouden dat enkel de feitelijke toestand mogelijk is — er bestaat maar één mogelijke wereld, de werkelijke. In een gedemodaliseerd model geldt ∀φ [φ→□φ]. Onbedoelde demodalisering is een bekend probleem — één van de versies van Leibniz' godsbewijs bleek er (in de versie van Kurt Friedrich Gödel aan te lijden. Andere versies van dit bewijs vermijden de demodalisering.