Speculatieve onderwerpen

Er zijn heel wat zaken waarover de Bijbel niet genoeg informatie verschaft om totale duidelijkheid te verkrijgen. Wie zijn bijvoorbeeld die "mannen van naam" uit Genesis 6:4z? De mens is echter nieuwsgierig, en dus gaan we speculeren. Daar is niets op tegen, zolang we deze speculaties maar niet verwarren met de geopenbaarde werkelijkheid.

Het gaat hier natuurlijk om een spectrum: aan het ene uiterste staan interpretaties die nagenoeg onwrikbaar zeker zijn (Jezus is gestorven), en aan het andere wilde ideeën. Het trekken van de grens is daardoor altijd enigszins willekeurig.

Speculeren kan nuttig zijn om de mogelijkheid van een oplossing te bewijzen.

Een onderdeel van de speculatie is de harmonistiek: welke werkelijkheid ligt ten grondslag aan de verschillende verslagen. Één mogelijkheid is altijd dat de verschillende auteurs verschillende gebeurtenissen beschrijven. Soms is die optie waarschijnlijk (een rondreizend prediker herhaalt zijn boodschap talloze malen, en zal die steeds aanpassen aan de situatie, dus verschillen in bijvoorbeeld de zaligsprekingen zijn eigenlijk a priori al te verwachten), soms ronduit onwaarschijnlijk (vier mensen die alle Jezus heetten, onder Pontius Pilatus gekruisigd werden, en naderhand uit de dood opstonden). Tussenvormen zijn bijvoorbeeld de zalving van Jezus en de tempelreiniging.

Deze laatste wordt door Johannes beschreven meteen na het eerste teken, de verandering van water in wijn. Is dit een literaire techniek (na het eerste teken noemt hij eerst het laatste als contrast, en daarna keert hij terug naar het tweede teken - Johannes 4:54)? Maar hoe dan Johannes 4:45 te verklaren? Anderzijds: de tempel is een enorm complex, met een immens plein (waar de handel plaatsvond), en meer dan 5000 man tempelpolitie. Jezus moet al heel populair zijn geweest om daar meer dan een klein opstootje in een hoekje te hebben kunnen veroorzaken - probeer maar eens in je eentje de Albert Cuyp te ontruimen! Na de intocht was Hij dat, maar na één enkel wonder?

((Te doen: vergelijk Genesis 6:2 met Numeri 25:1.))