# ?ꜛ, samengesteldbloem-ordeꜛ

### Valerianaceaeꜛ, valeriaanfamilieꜛ

#### Valerianaꜛ, valeriaanꜛ

Naamgeving
  Van het Latijnse „valere”, ‚sterk zijn’, ‚kracht hebben’, naar de geneeskracht.
  Engels: valerianꜛ.

##### Valeriana officinalisꜛ, valeriaan

### Dipsaceaeꜛ, kaardenfamilieꜛ

#### Dipsacusꜛ, kaardebolꜛ

Naamgeving
  De Griekse naam zou „dipsakos” zijn, maar dit heb ik niet kunnen bevestigen. Dan mogelijk van „dipsa”, ‚dorst’, naar het water dat vaak in de bladparen blijft staan. Voor de Nederlandse naam zie de weverskaarde.
  Engels: teaselꜛ.

##### Dipsacus fullonumꜛ, weverskaardeꜛ

Naamgeving
  De gedroogde bloemhoofden werden en worden nog gebruikt voor het vollen van wol.

#### Knautiaꜛ, beemdkroonꜛ

Naamgeving

##### Knautia arvensisꜛ, beemdkroon

Naamgeving
  Ook tabaksbloempjeꜛ geheten, daar de lichtpaarse bloem plotseling hel groen wordt als ze met (de ammoniak in) tabaksdamp in aanraking komt.

### Compositaeꜛ, samengesteldbloemigenꜛ

#### Eupatoriumꜛ, leverkruidꜛ

Naamgeving
  Zie naamsverwarring, leverkruiden.
  Engels: hemp agrimonyꜛ. (Agrimonieꜛ heet ook „eupatorium”!)

##### Eupatorium cannabinumꜛ, koninginnekruidꜛ

#### Solidagoꜛ, guldenroedeꜛ

Naamgeving
  (Iets te maken met „soldago”, Laat-Latijn voor symphytum?)
  Engels: goldenrodꜛ.

##### Solidago virgaureaꜛ, guldenroede

Naamgeving
  In HHT „virga-aurea” genoemd.

#### Bellisꜛ, madeliefjeꜛ

Naamgeving
  Het Latijnse „bellus”, ‚aardig’, ‚schoon’, ‚lief’, ‚gracieus’.
  Engels: daisyꜛ.

##### Bellis perennisꜛ, madeliefje

#### Conyzaꜛ, fijnstraalꜛ

Naamgeving
  De geslachten in de groep fijnstralen zijn rond 1975 hernoemd.

##### Conyza canadensisꜛ, canadese fijnstraalꜛ

#### Erigeronꜛ, fijnstraal

Naamgeving
  Grieks „erigeron”, ‚klein kruiskruid’. Vanwege het donshaar?
  Engels: fleabaneꜛ.

##### Erigeron annuusꜛ, zomerfijnstraalꜛ

#### Antennariaꜛ, rozenkransjeꜛ

Naamgeving
  Het zaadpluis lijkt op de voelsprieten (Latijn „antennae”) van een vlinder (zie BH: „male flowers”?).

##### Antennaria dioicaꜛ, rozenkransje

Naamgeving
  Engels: cat’s earꜛ, mountain everlastingꜛ.

#### Gnaphaliumꜛ, droogbloemꜛ

Naamgeving
  Grieks „gnaphalion” (niet gevonden, < „knaphos”, ‚kaardkam’) betekent ‚wol’, en verwijst naar de wollige beharing.
  Engels: cudweedꜛ.

##### Gnaphalium sylvaticumꜛ, bosdroogbloemꜛ

Naamgeving
  Engels: wood cudweedꜛ.

##### Gnaphalium norvegicumꜛ, bergdroogbloemꜛ

#### Inulaꜛ, alantꜛ

Naamgeving
  Latijn „inula”, < Grieks „helenion” (niet gevonden) < „heleios”, ‚moeras-’? „heleios”, ‚hazelmuis’?

##### Inula heleniumꜛ, griekse alantꜛ

Naamgeving
  Engels: elecampaneꜛ (< Latijn „inula campana”, ‚veldalant’).

#### Helianthusꜛ, zonnebloemꜛ

Naamgeving
  Van Grieks „hèlios”, ‚zon’, en „anthos”, ‚bloem’.
  Engels: sunflowerꜛ.

##### Helianthus tuberosusꜛ, aardpeerꜛ

#### Echinaceaꜛ, rudbeckiaꜛ

Naamgeving
  Onduidelijk. Van het Grieks „echis”, ‚adder’?
  Engels: rudbeckiaꜛ(?).

##### Echinacea purpureaꜛ, purperen rudbeckiaꜛ

##### Echinacea angustifoliaꜛ, smalbladige rudbeckiaꜛ

#### Chamaemelumꜛ, schubkamilleꜛ

Naamgeving
  Heet elders „Anthemis”. Grieks „chamai-mèlon” (niet gevonden), ‚kamille’ < „chamai”, ‚op de grond’, en „mèlon”, ‚appel’, naar de geur.

##### Chamaemelum nobilisꜛ, roomse kamilleꜛ

#### Matricariaꜛ, kamilleꜛ

Naamgeving
  Van Laat-Latijn „matricalis”, ‚baarmoeder-’ < „matrix”, ‚stam’ < „mater”, ‚moeder’, naar het gebruik. Nederlandse „kamille” < Latijn „chamomilla” < Grieks „chamai-mèlon” (niet gevonden), ‚kamille’, waarvoor zie bij schubkamille.
Gebruik

##### Matricaria recutitaꜛ, echte kamilleꜛ

Naamgeving
  Er is veel verwarring omtrent de wetenschappelijke soortnaam.
  Engels: wild chamomileꜛ (aangenomen dat deze soort dezelfde is als M．chamomilla).
Legende
  De oude Germanen noemden de kamille ‚Baldurs kruid’, vanwege de zuiverheid en genezende kracht. Baldur zou de mensen het gebruik van kruiden geleerd hebben.

#### Tanacetumꜛ, wormkruidꜛ

Dit is een betwist geslacht; soorten worden vaak bij Chrysanthemum of Pyrethrum ondergebracht

Naamgeving
  De herbarius van Pseudo-Apuleius geeft „tanacipam” en „tanacitam” voor alsem („wormwood” — mogelijk een verwarring in het Engels?). Naar het gebruik als wormmiddel.
  Engels: tansyꜛ.
Gebruik
  Vroeger om wormen uit te drijven. Tegenwoordig worden daar minder gevaarlijke middelen voor gebruikt.

##### Tanacetum vulgareꜛ, boerenwormkruidꜛ

Bevat het giftige thujon.

Gebruik
  Verlicht migraine.

##### Tanacetum balsamitaꜛ, balsemwormkruidꜛ

##### Tanacetum partheniumꜛ, moederkruidꜛ

##### Tanacetum cinerariifoliumꜛ, pyrethrumꜛ

Naamgeving
  In de kloostertuin Costo geheten.

#### Arnicaꜛ, valkruidꜛ

Naamgeving
  Onduidelijk. Van Latijn „arnica”, ‚bij de Arno behorend’ < „Arnus”, ‚Arno’ (de rivier)?
  Engels: ((nog te doen)).

##### Arnica montanaꜛ, valkruid

Bevat sesquiterpeenlactonen.

Naamgeving
  Andere namen zijn wolverlei en wondkruid.
Gebruik
  De sesquiterpeenlactonen werken ontstekingsremmend, pijnstillend, weefselvochtafvoerend, en dus zwellingverminderend.

#### Artemisiaꜛ, alsemꜛ

De soort A．annua bevat artemisinine, een al eeuwen succesvol middel tegen malaria, waartegen nog geen resistentie is ontwikkeld. Artemisinine blokkeert in het endoplasmatisch reticulum van de malariaparasiet het stofwisselingsenzym PfATP6.

Naamgeving
  Genoemd naar de godin Artemis, zie Absintalsem.
  Engels: Artemisiaꜛ.

##### Artemisia dracunculusꜛ, dragonꜛ

##### Artemisia abrotanumꜛ, citroenkruidꜛ

Naamgeving
  In de kloostertuin Abrotanum geheten, naar de Griekse naam „abrotonon”, van „abros” = „zacht, lieflijk, week” — dit in tegenstelling tot de absintalsem. In het Nederlands ook averuitꜛ (< abrotanum) geheten.

##### Artemisia vulgarisꜛ, bijvoetꜛ

Naamgeving
  Genoemd naar de godin Artemis, zie Absintalsem.
  Engels: mugwortꜛ.

##### Artemisia absinthiumꜛ, absintalsemꜛ

Bevat etherische olie (waarin het giftige thujon en thuon), die een soort dronkenschap, of zelfs epileptische aanvallen kan opwekken, looistoffen, kiezelzuur, de glucoside-bitterstoffen absinthine, anabsinthine en abrotamine, en de vitaminen B6 en C.

Naamgeving
  In de kloostertuin Absynthium geheten, naar de Griekse naam „apsinthion”. Niet te verwarren met de alsem-ambrosia, die soms (verkeerdelijk) „Ambrosia artemisiifolia” genoemd wordt. Voor de wetenschappelijke geslachtsnaam, zie de legende, vanwege het gebruik door jagers en door vrouwen.
  Duits: Wermutꜛ;
  Engels: absinthꜛ, wormwoodꜛ — het laatste een verbastering van de Duitse naam.
Gebruik
  Vroeger gebruikten jagers absint om zichzelf moed te verschaffen. De van deze plant gebrouwen likeur, absint, is vanwege de vernietigende werking in veel landen (waaronder Nederland) verboden of aan strenge regels gebonden. Vrouwen gebruikten het tegen vrouwenkwalen en als abortivum. De bittere smaak werkt eetlustopwekkend.
Legende
  Artemis was de Griekse eeuwig maagdelijke godin van de jacht.

#### Seriphidiumꜛ, zeealsemꜛ

##### Seriphidium maritimumꜛ, zeealsem

Gebruik
  Houdt muggen weg, bijvoorbeeld uit een tent.

#### Achilleaꜛ, duizendbladꜛ

Naamgeving
  Het Latijnse „Achillea” betekent „van Achilles” (zie de legende bij gewoon duizendblad). Overigens stond de Oudgriekse naam „achilleios” voor een (zeer hoog aangeschreven) gerstesoort. Voor de Nederlandse naam, zie gewoon duizendblad

##### Achillea ptarmicaꜛ, wilde Bertramꜛ

Naamgeving
  Engels: sneezewortꜛ.
Gebruik
  Speekselopwekkend bij tandpijn

##### Achillea millefoliumꜛ, gewoon duizendbladꜛ

Bevat looistoffen, hars, gom, minerale zouten, organische zuren, achilleïne (een bitterstof), een blauwige etherische olie waarin thujon en zineol.

Naamgeving
  In de kloostertuin Ambrosia (godenspijs of, en dat is hier bedoeld, godenzalf) geheten. Tegenwoordig wordt de naam „Ambrosia” voor een ander geslacht uit deze familie gebruikt. De Nederlandse naam verwijst naar de sterk (‚in duizend slippen’) verdeelde bladen.
  Engels: milfoilꜛ, yarrowꜛ.
Gebruik
  Van de plant werd een wondzalf gemaakt die zeer hoog aangeschreven stond.
Legende
  De Griekse held Achilles zou de wonden die hij tijdens de Trojaanse oorlog opliep met gewoon duizendblad hebben behandeld.

#### Senecioꜛ, kruiskruidꜛ

Naamgeving
  Van Latijn „senex”, ‚grijsaard’ (vanwaar ook ons ‚seniel’), vanwege het grijsharige zaadpluis

##### Senecio vulgarisꜛ, klein kruiskruidꜛ

Bevat ongeveer dezelfde stoffen en is even giftig als jacobskruiskruid.

Naamgeving
  De oude Griekse naam is „erigeron”.
  Engels: groundselꜛ.

##### Senecio jacobaeaꜛ, jacobskruiskruidꜛ

Bevat cyclische diesters en de uiterst giftige pyrrediziline alkaloïden senecine, senecionine; het laatste verwoest de lever. Zozeer schadelijk voor vee (ook het gedroogde kruid in hooi blijft nog jarenlang dodelijk) dat de Engelse „Weeds Act” van 1959 een ieder die de plant ziet verplicht die uit te trekken.

Naamgeving
  Engels: ragwortꜛ.

#### Petasitesꜛ, groot hoefbladꜛ

Naamgeving
  Engels: butterburꜛ.

##### Petasites hybridusꜛ, groot hoefblad

Naamgeving
  Nederlands wellicht < „hoestblad”
  Engels: coltsfootꜛ.

#### Tussilagoꜛ, klein hoefbladꜛ

Naamgeving
  Van het Latijn „tussis”, ‚hoest’, naar het gebruik. Nederlands zie groot hoefblad.
  Engels: coltsfoot.

##### Tussilago farfaraꜛ, klein hoefblad

#### Calendulaꜛ, goudsbloemꜛ

##### Calendula officinalisꜛ, goudsbloem

Naamgeving
  In het NOMboek tuingoudsbloem genoemd.
Gebruik
  Helpt als een wond, zoals een open been, niet wil sluiten.

#### Arctiumꜛ, klisꜛ

Naamgeving
  Naar het Grieks „arktos”, ‚beer’, vanwege het grove uiterlijk.
  Engels: burdockꜛ.

##### Arctium lappaꜛ, grote klisꜛ

#### Silybumꜛ, mariadistelꜛ

##### Silybum marianumꜛ, mariadistelꜛ

Legende
  De plant zou ontstaan zijn uit een druppel door Maria verloren moedermelk.

#### Centaureaꜛ, centaurieꜛ

Naamgeving
  Naar de klassieke naam voor duizendguldenkruid, een geheel andere plant.

##### Centaurea cyanusꜛ, korenbloemꜛ

Naamgeving
  Engels: bluebottleꜛ, cornflowerꜛ.

##### Centaurea jaceaꜛ, knoopkruidꜛ

De wortel produceert het plantengif catechine, waarmee het concurrenten weert.

Geschiedenis
  Rond 1900 is het knoopkruid, waarschijnlijk met een partij zaaizaad, in Amerika gekomen. Daar verbreidt het zich sindsdien snel, doordat de inheemse planten, anders dan de Europese, zeer gevoelig zijn voor catechine.

#### Cichoriumꜛ, cichoreiꜛ

Naamgeving
  Grieks „kichorè” of „kichorion”, ‚cichorei’ komt mogelijk van het Babylonisch „kukru”, ‚cichorei’.
  Engels: chicoryꜛ, succoryꜛ.

##### Cichorium intybusꜛ, wilde cichoreiꜛ

#### Scorzoneraꜛ, schorseneerꜛ

##### Scorzonera hispanicaꜛ, schorseneer

#### Taraxacumꜛ, paardebloemꜛ

Naamgeving
  Het Grieks „taraxis”, ‚beroering’ < „tarassò”, ‚woelig maken’, vanwege het effect op de ingewanden.
  Engels: dandelionꜛ.

##### Taraxacum officinaleꜛ, paardebloem

#### Lactucaꜛ, slaꜛ

Naamgeving
  Het Latijnse „lactuca”, ‚latuw’ < „lac”, ‚melk’, vanwege het melksap in de stengel. Hiervan is afgeleid de andere Nederlandse naam, ‚latuw’.
  Frans: laitueꜛ;
  Engels: lettuceꜛ.

##### Lactuca virosaꜛ, gifslaꜛ

Giftig.

#### Hieraciumꜛ, havikskruidꜛ

Naamgeving
  Van het Griekse „hierax”, ‚havik’ < „hieros”, ‚snel vooruitschietend’.
  Engels: hawkweedꜛ.

##### Hieracium pilosellaꜛ, havikskruid

#### Carthamusꜛ, saffloerꜛ

##### Carthamus tinctoriusꜛ, saffloer

#### Cnicusꜛ, gezegende distelꜛ

##### Cnicus benedictusꜛ, gezegende distel