# Tegenargumenten

Tegenwerping (Speculatief wereldbeeldꜛ):
  We kunnen nooit zeker weten of ons wereldbeeld correct is, en dus of onze rede betrouwbaar is. De gedachte dat wij door na te denken een wereldbeeld zouden kunnen vinden dat dat nadenken rechtvaardigt is namelijk een cirkelredenering. Dit inzicht leidt tot de fatale redenering dat ons denken niet betrouwbaar is.
Antwoord:
  Een wereldbeeld waarin slechts ons nadenken onze rede rechtvaardigt is inderdaad niet aanvaardbaar, om precies de hier gegeven reden. In ons wereldbeeld zal die betrouwbaarheid dus een andere grondslag moeten hebben — een grondslag die dan ook metterdaad aangetroffen dient te worden. Dat beperkt onze keuze aanzienlijk.
Tegenwerping (Methodologieꜛ):
  Dit is niet wetenschappelijk. De wetenschap heeft een hele serie technieken ontwikkeld om problemen te onderzoeken en vragen te beantwoorden — het vakgebied van de methodologieꜛ. Er is zorgvuldig uitgezocht hoe vragen moeten worden geformuleerd, hoe onderzoeken moeten worden opgezet en experimenten gedaan, hoe resultaten moeten worden geïnterpreteerd‥ Dat allemaal zomaar opzij schuiven en je op geloof te beroepen is onredelijk.
Antwoord:
  Dat klopt. De wetenschap heeft deze vraag namelijk al (met „ja”) beantwoord voordat ze begon — juist daardoor is die wetenschap mogelijk. Als wij niet betrouwbaar kunnen denken is wetenschap onmogelijk, en we kunnen dan ook niet wetenschappelijk onderzoeken of we betrouwbaar kunnen denken. (Wel kunnen we onderzoeken of bepaalde personen, of mensen onder bepaalde omstandigheden, betrouwbaar kunnen denken, maar dan nemen we al aan dan de onderzoekers zelf betrouwbaar kunnen denken. Dit probleem zullen we tegenkomen als het probleem van de soevereine geest.)
  Hier willen we fundamenteler en dieper nadenken dan de wetenschap doet. Apologetiek betreft de grondslagenꜛ van het bestaan, en apologetische vragen kunnen dan ook niet behandeld worden als wetenschappelijke kwesties. Immers, wetenschappelijke methodologie neemt veel zaken voor waar aan, in het bijzonder de informatiearmoede waarop Ockhams scheermes is gebaseerd. Apologetiek daarentegen poogt nou net te ontdekken welk wereldbeeld het juiste is, en het is precies dat wereldbeeld dat het bestaan van zaken als rede, informatiearmoede, en zo voort aannemelijk moet maken. Ik zal daarom fundamenteler moeten beginnen.

((Duidelijk moet gemaakt worden dat „geloof” hier geen twijfel inhoudt — we kunnen geheel zeker zijn, als ons wereldbeeld die zekerheid ondersteunt.))